[faillimeçhul]

oportünizm
Oportünizm genellikle sanıldığı ve zaman zaman da yanlış kullanıldığı gibi, bir "siyasal akım" değildir. Bir ideoloji değil, bir siyasal davranış biçimidir. Oportünizm, Marksizm-Leninizmden sapma siyasal akımların özelliklerinden birisidir.


Bazı felsefe sözlüklerinde oportünizm şöyle tarif ediliyor: “Yüksek bir amaca göre değil, şimdiki gereklere göre davranmak...”

Yani, günlük çıkarlara göre davranmak.

Oportünizmin, TDK sözlüklerindeki tanımı ise şöyle: “Güç durumlarda, davranışlarını ahlak kuralları veya düzenli bir düşünceden çok, çıkarlarına uyacak biçimde ayarlamayı amaçlayan tutum, fırsatçı.”

Marksizm-Leninizmden sapma çeşitli siyasal akımların “oportünist” diye nitelendirilmelerinin nedeni de; ideolojik-politik çizgilerinden, çeşitli konulardaki politik tavırlarını belirlemeye kadar, Marksist-Leninist ilkelerle değil, günlük veya dönemsel çıkarlarına göre hareket etmeleridir. Marksizm-Leninizmden sapma ideolojiler, oportünizmi bir davranış tarzı olarak biçimlendirir.

Engels, oportünizm için şöyle der; “Oportünizm, ayrıcalıklar ve bol ücretler karşılığında ilkelerin burjuvaziye satılmasıdır”.

Bu tanım aynı zamanda, oportünizmin maddi zeminini de gösterir. Burjuvazi, yüksek ücretler ve çeşitli ayrıcalıklar sunarak satın alabildiği bir kesimi, işçilerin mücadelesini engellemek, tehlikesiz bir çizgiye çekmek için kullanır. Bunlar, burjuvazinin işçi sınıfı içindeki ajanları durumuna gelirler. Örneğin, işçi aristokrasisinin, işçi sınıfı içindeki konumu böyledir.

Fakat, oportünizm salt işçi aristokrasisine özgü ya da sadece maddi teşviklerle satın alınmış bir kesimde görülen davranış biçimi değildir. Şu ya da bu nedenle burjuvaziye karşı, kararlı bir mücadele yürütemeyen kesimlerin, zorluklar karşısında aldıkları tavırlarda da genellikle oportünizm vardır. Oportünizm, koşulların gerektirdiği mücadele biçimlerini hayata geçirmek yerine, koşulları kendine uydurmaya çalışarak, mücadelenin üzerlerine yüklediği görevlerden kaçar.

Öz olarak ifade edersek, oportünizm bir davranış tarzıdır. Bu davranış tarzı bilimsel doğrularla ve toplumsal çıkarları esas alarak hareket eden, Marksist-Leninistlere özgü bir davranış tarzı değil; bireysel-grupsal çıkarlara göre hareket eden burjuvaziye ve Marksizm-Leninizmden sapma akımlara özgü bir davranış tarzıdır.

Revizyonist-reformist diye tanımladığımız, Marksizm-Leninizmden sapma siyasal akımlar çoğunlukla, aynı zamanda oportünisttirler. Örneğin, II. enternasyonal revizyonist partileri, Çarlık Rusya’sında Menşevikler, ülkemizdeki revizyonist-reformist akımlar, oportünist karakterdedirler.

Lenin oportünizmin yüzlerce çeşidinden söz ederken, Türkiye devriminin önderlerinden Mahir Çayan da oportünizm için şöyle der; “Oportünizm, çeşitli kılıklara bürünerek sosyalist hareket içinde ortaya çıkar. Oportünizmin kılığını o ülkenin ekonomik ve sosyal bünyesi, gelişme derecesi, -gelişme derecesiyle kopmaz bağları olan- proletaryanın politik bilinç ve örgütlenme düzeyi, dolayısı ile ülkenin içinde bulunduğu devrim aşamasının niteliği belirler.”

Örneğin, II. enternasyonal oportünizminin görüşleri; “proletaryanın nüfusun çoğunluğuna sahip olmadığı ülkelerde koşulları mış olsa da iktidarı almasına karşı olmak”, “işçilerin mücadelesini parlamenter biçimlere hapsetmek”tir. II. enternasyonal oportünizmi bu görüşlerini, Marks’ın kimi özgün koşullar için söylediği sözlere dayandırır ve o görüşleri, değişen koşulları gözetmeksizin dogmalaştırarak uygulamaya çalışır.

Yine örneğin ülkemizdeki oportünizmin belirgin özellikleri içinde, Marks’ın kimi özgün koşullar için söylediği sözleri genelleştirerek, parlamenter mücadele biçimini mutlaklaştırmak veya Sovyetik ayaklanmayla, Çin halk savaşı modellerini şablonlaştırarak ülkemiz koşullarına uygulama çabası vardır.

Ülkemizdeki siyasal akımları tanımlarken, genellikle TKP, TİP, TSİP gibi bir dönemin SBKP revizyonizmi yörüngesinde hareket eden partilere revizyonistler, ÇKP ve AEP’çi çizginin şablonlaştırıcılarına da oportünistler denilmiştir.

Fakat bu ayrım, asıl olarak bu örgütlerin öne çıkan davranışları itibariyle yapılmıştır. Değilse, oportünist diye tanımlanan örgütler de, Marksizm-Leninizmi tahrif etme boyutuyla revizyonisttir.

Yine, Mahir Çayan; her çeşit oportünizmin, en son tahlilde, işçi sınıfı ve müttefiklerinin yanlış değerlendirilmesine dayandığını belirtir. Ya işçi sınıfının gücünü abartarak, ya da işçi sınıfının gücünü görmezden gelerek devrim biçimini, görevlerini ve ittifaklarını yanlış değerlendirirler. Bu da ülkemizdeki oportünist kesimlerin belirgin özelliklerindendir. Bir kısmı, işçi sınıfını yok sayarken, bir diğer kesim işçi sınıfının gücünü abartarak, ona göre stratejiler geliştirir, diğer sınıflarla ittifakını reddeder.

Oportünizm, Marksist-Leninist devrim teorisini şablona dönüştürerek, teorinin özünü, yaratıcı yanını öldürür.
__________________