[Déjà Vu]

Paris'te aylak bir kamera

Hou Hsiao Hsien, sinemanın önemli yönetmenlerinden. 1947 yılında Tayvan'da doğan yönetmenin filmleri daha çok festivalde gösterildi. Ustanın Fransa'da çektiği son filmi 'Le Voyage du Ballon Rouge-Kırmızı Balonun Yolculuğu', bu yılki 27. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde gösterildikten sonra sinemalarda seyirciyle buluştu. Yönetmen, festivalde 2005 yılında 'Altın Lale' kazanan 2004 yapımı 'Kohi Jiko-Cafe Lumiere' ve 2005 yapımı 'Zui Hao de Shi Guang-Üç Defa' gibi filmleriyle buralarda da biliniyor. 1993 yapımı 'Hsimeng Jensheng-Kukla Ustası' da var. Yönetmenin, Çin kültüründeki kukla sanatına yoğun ilgisi var. 'Kırmızı Balonun Yolculuğu'nda da kuklalar öne çıkmış. Hsiao Hsien'nin bu filmi, bir şehre ve bu şehirdeki insanlara adanmış. Paris ve sokakları, bir belgesel tadında yansıyor perdeye. Yönetmen, Tayvan'ın sokaklarında büyümüş ve sokak deneyimleri de filmlerine gerçekçi biçimde yansıyor. Tayvan sinemasında, Tsai Liang Ming gibi 'yeni gerçekçi' tarzda filmler çekiyor Hsiao Hsien.

Film, küçük Simon'la bir kırmızı balonun iletişimiyle başlıyor. Kırmızı balon, Paris'in üzerinde uçuyor ve zaman zaman hik‰yeye katılıyor. Yedi yaşındaki Simon'un annesi Suzanne, Çin kuklasına tutkun. Sarışın Suzanne bu tutkuyu babasından almış. Suzanne, şimdilerde Paris'teki Çin kuklalarını seslendiriyor. Suzanne'ın yeni ayrıldığı yazar kocasından Simon olmuş. Eski kocasından da şimdi Brüksel'de yaşayan Louise. Kocası, romanını yazabilmek için Montreal'e taşınmış. Suzanne, kendi apartmanında yaşıyor. Kocasının arkadaşı senarist Marc, kiracısı ve aylarca para ödemeden alt katındaki dairesinde kalıyor. Bu sorunu avukatla çözen Suzanne, aslında yalnız bir insan. Çünkü aşka gereksinimi var. Oğlu Simon'la da ilgilenmesi gerekiyor. Yaptığı iş nedeniyle Çinlilere yakın olduğundan oğlu için Çinli bir kızı bakıcı olarak tutuyor. Çinli kız Song Fang, Pekin'de sinema okumuş. Song, Paris'te master yaparken Simon'la da ilgilenmiş oluyor. Suzanne'ın da dairesinde kalıyor. Elbette en büyük düşü kısa film çekmek. Song, 1956 yılında Fransız yönetmen Albert Lamorisse'in çektiği kısa film 'Kırmızı Balon'un benzeri bir kısa film çekmeye başlıyor. Filminde Simon'la bir kırmızı balon oynuyor. Elbette başrolde Paris şehri var. Şehrin üzerinde aylak aylak uçan kırmızı balonun göründüğü tüm sahneler, Song'un kısa filminden anlar. Simon'un ablası Louise'le şehirde dolaşmalarını da bir kısa film olarak alabilirsiniz. Bu filmde bir aylak daha var. O da Hsiao Hsien'in kamerası. 'Yeni gerçekçi' ruhu taşıyan Hsiao Hsien, bu filminde kamerasıyla şehirde aylak aylak dolaşarak gözlemler yapıyor. 1940 yılında ölen Alman Yahudisi filozof Walter Benjamin gibi. 'Flanörlük' diye adlandırılan bu aylaklıkta filozof ya da sanatçı, hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünerek insanlar arasında dolaşarak gözlemler yapıyor. Bu gözlemler, fikirlerini ya da sanatını besliyor. Hsiao Hsien'in filminde müthiş gözlemler var. Görüntü yönetmeni Pin Bing Lee'nin kullandığı bu kamera gerçekten ilham verici. Yönetmen, insanı sevmenin, güven duymanın, bir işi severek yapmanın güzelliklerini de hissettiriyor seyircisine. Kör piyano akortçusunun işini sevgiyle yapması. Piyanoyu alt kattan üst daireye taşıyan hamallarla Suzanne'ın insana iyi gelen iletişimi. Song'un kırmızı balona tutkusu. Simon'un sevgiyle büyüyüşü. Bir şehre ve mekanlarına içten gelen sıcak bir aşk da var elbette. Final bölümünde yedi yaşındaki çocukların tablo önünde resmi yorumlayışları da unutulmaz anlardan biri.

Yönetmen Hsiao Hsien, estetik değeri yüksek bu filminde günlük yaşamın sıradanlığını yer yer belgeselci duyarlılığıyla yansıtıyor perdesine. Hem şehri hem de insanları aylak bir bakışla gözlemliyor Hsiao Hsien'in kamerası. Hsiao Hsien, klasik anlatımlardaki gibi kamerasını açı-karşı açıya yerleştirmemiş. Yani, bir sahnede kullandığı bir açıya o sahnede bir daha geri dönmüyor. Özellikle Suzanne'ın evinde uzun plan-çekimler gerçekleştirmiş yönetmen. Kamera, bu uzun plan-çekimlerde sadece sağa ve sola dönüyor yer değiştirmeden. Hsiao Hsien, bir tek final bölümünde çocuklar tablodaki resmi yorumlarken bu estetiğin dışına çıkmış. Belgeselci ruhu olan bu filmde, Juliette Binoche ve Hippolyte Girardot dışındaki diğer oyuncular kendi adlarıyla oynamışlar. Duyulan piyano tınıları da iyi geliyor.

ALİ ERDEN


[Üye Özel | For Members]